SOSYAL BİLGİLER WEB SİTESİ
Unutmayınız; mutluluk da stres de bulaşıcıdır. Stresten uzak mutlu günler dileriz...
editör
TÜRKİYE'NİN YÜZEY ŞEKİLLERİ
TÜRKİYE'NİN DAĞLARI
• Türkiye’deki dağların önemli bir bölümü Alp Dağları’nın oluşumu sırasında ortaya çıkmıştır.
• Bu dağlara örnek olarak Kuzey Anadolu Dağları ile Toros Dağları gösterilebilir.
• Ege Bölgesi’nde ise çökme-yükselme sonucu Bozdağlar ve Aydın Dağları oluşmuştur. Dağlar yükselirken ovalar çökmüştür.
• Akdeniz Bölgesi’ndeki Nur Dağları da yine aynı süreçle (çökme-yükselme) oluşmuştur. Nur Dağları yükselmiş; Amik Ovası ise çökmüştür.
• Ege ve İç Anadolu bir bütün olarak yükselmekte; Karadeniz ve Akdeniz bölgeleri çökmektedir.
• Eski bir akarsu vadisi olan Marmara Bölgesi çökerek İstanbul ve Çanakkale Boğazları oluşmuştur.
TÜRKİYE'NİN EN BÜYÜK DAĞI AĞRI DAĞI'DIR.
TÜRKİYE'NİN OVALARI
• Çevrelerine göre çukurda kalan geniş düzlüklere ova denir.
• Ülkemizdeki ovaların bir bölümü kıyılarda, bir bölümü ise iç kesimlerde dağlar arasında bulunur.
• Ülkemizdeki kıyı ovalarının çoğu akarsuların getirdiği alüvyonlarla oluşmuş deltalardır. Başlıcaları: Çukurova, Bafra, Çarşamba ve Silifke Ovaları’dır.
• İç kısımlardaki ovalar ise çökme-yükselme oluşumları sırasında oluşmuştur. Dağlar yükselirken, ovalar çökmüştür. Başlıcaları: Gediz, Bakırçay, Küçük ve Büyük Menderes, Adapazarı, Tosya, Niksar ve Erbaa Ovaları’dır.
• Kayseri, Konya ve Eskişehir Ovaları çanaklarda bulunur.
• Malatya, Elazığ, Muş ve Bingöl Ovaları kıvrım hareketleri sonucu oluşmuş ovalardır.
TÜRKİYE'NİN OVALARINDA GENELLİKLE TARIM YAPILIR.
TÜRKİYE'NİN AKARSULARI
• Akarsular akarken yataklarını fiziki olarak aşındırırlar:
1. Vadi: Dik yamaçlı çukurlara vadi denir. Yeşilırmak, Kızılırmak, Göksu ve Ihlara Vadileri gibi...
2. Menderes: Yatak eğiminin azaldığı yerlerde akarsu geniş daireler çizerek yatağını aşındırır: Küçük ve Büyük Menderes gibi.
3. Peri Bacaları: Akarsuların tüflü araziyi aşındırması sonucu oluşur. Ürgüp ve Göreme gibi.
• Akarsular aşındırdığı gibi biriktirir de:
1. Delta: Akarsuların taşıdığı alüvyonları biriktirmesiyle oluşan üçgen şeklindeki düzlüklerdir. Çukurova, Bafra ve Çarşamba gibi...
2. Birikinti Konisi: Akarsular alüvyonları yamacın eteğinde biriktirirse, birikinti konisi oluşur.
3. Dağ Eteği Ovası: Birikinti konilerinin gelişerek birleşmesi sonucu oluşur. Bursa Ovası gibi...
TÜRKİYE'NİN GÖLLERİ
• Tektonik Göller: Çökme sonucu oluşan çanaklara su dolmasıyla oluşur. İznik, Ulubat, Kuş, Burdur, Acıgöl, Akşehir, Eber, Tuz, Hazar ve Çıldır Gölleri tektonik yolla oluşmuş göllerdir.
• Volkanik Göller: Yanardağ kraterlerinde oluşan göllere denir. Nemrut, Gölcük, Meke ve Acıgöl gibi...
• Karstik Göller: Suyla çözülebilen yer katmanlarında oluşan göllere denir. Kestel, Elmalı, Avlan, Salda ve Suğla Gölleri gibi...
• Buzul Gölleri: Buzulların aşındırdığı alanlara su dolmasıyla oluşan göllere denir. Ağrı, Erciyes, Kaçkar gibi dağların yüksek kesimlerinde yer yer küçük çaplı buzul gölleri bulunur.
• Set Gölleri: Çukurların önünün bir şekilde kapanarak su birikmesi yoluyla olur. Van Gölü, Erçek, Nazik, Balık Gölleri gibi.
• Baraj Gölleri: Akarsular önüne yapılan setlerle oluşur. Atatürk, Keban, Karakaya Baraj Gölleri gibi.
TÜRKİYE'NİN EN BÜYÜK GÖLÜ VAN GÖLÜ İÇİNDE BİR ADA BİLE VARDIR.
Şu an Türkiye Genel Coğrafyası/YÜZEY ŞEKİLLERİ bölümündesiniz...