Kervanların ticaret yollan üzerindeki konaklama yerlerine kervansaray denir. Selçuklu Devleti'nde ticari yol ağı üzerinde kervanların akşamları güvenli bir şekilde konaklamaları için sultan hanı da denilen kervansaraylar yapılmıştır. Büyük ticaret yolları üzerinde kurulmuş olan Selçuklu kervansaraylarının aralarında­ki uzaklıklar, deve yürüyüşü ile günde dokuz saat, yani 40 kilometre esas tutularak belirlenmiştir. Çevrelerindeki yüksek duvarlarla korunan ve barış zamanlarında pazar yeri olarak da kul­lanılan bu kervansaraylar savaşta kale olarak da kullanılırdı. Örneğin Aksaray'da bulunan Sultan Han Moğol istilası sırasında bir kale görevi üstlenmiştir. Bu kervansarayı 20.000 askeri ile iki ay kuşatan Moğol kumandanı başarılı olamamıştır.

Kervansaraylarda kalın taş duvarların içinde yaşam küçük bir kasabadaki gibidir. Han ve kervansaraylarda konaklayan yolcular din, dil, ırk fark gözetilmeden üç gün kalabilir, hasta olanlar tedavi edilebilirdi. Günde iki öğün yemek verilen, banyo ihtiyaçları karşılanan, hayvanlarına bakılan ve yem temin edilen yolculardan üç gün süreyle hiçbir ücret alınmaz, tüm giderler vakıftan karşılanırdı. Bunun içinde tüccarın ya da yolcuların yatmaları için odalar, mescit, yıkanma yerleri, çeşmeler ile nalbant, doktor, veteriner, araba ve koşum onarım hizmetleri de yer almaktaydı. Hatta Selçuklu sultanları ticareti geliştirmek için kara ve deniz yollarında çeşitli sebeplerle tüccarın uğradığı zararı bir çeşit sigorta sistemi uygulayarak karşılamışlardı. Kervanlar, hana ulaştığında yolcular, onların ulaşımını sağlayan hayvanlar, tüccarlar ve han görevlileri ile burası bir pazar yeri gi­bi olurdu. Alışverişler bitince yemek, temizlik ve diğer ihtiyaçların ardından akşam bir araya gelerek insanlar sohbet ederlerdi.

Türkiye Selçukluları, Haçlı saldırılarının engellenmesi ve Miryokefalon Savaşı'nın kazanılarak Anadolu'nun Türk vatanı olduğunun Batılı devletlere kabul ettirilmesinden sonra Anadolu'nun birçok bölgesinde kervansaraylar yaparak ticaret faaliyetle­rinin gelişmesini sağlamışlardır.

Kervansaraylar, Osmanlı Devleti döneminde de Anadolu'da önemini uzun süre korumuştur. Ancak Coğrafi Keşiflerden sonra ticaret yollarının denizlere kayması ile kara ticaretinin eski canlılığının azalması üzerine eski önemini kaybetmiştir.

Beğendiğiniz İçeriklerimizi Sosyal Ağlarınızda Paylaşın!..