Yer altı suları kalker, jips, kaya tuzu, dolomit ve tebeşir gibi karstik maddelerin yaygın olduğu yerlerde aşındırma ve biriktirme şekillerinin oluşmasına sebep olurlar. Bu şekillerin tümüne karstik şekiller denir.

A. AŞINDIRMA ŞEKİLLERİ: Karstik maddelerin su içerisinde çözünmesiyle meydana gelir. Çözünmeyi suyun sıcaklığı ve su içerisindeki karbondioksit miktarı etkiler.

1. LAPYA: Karstik şekillerin en küçüğüdür. Taşlar üzerinde çukurları oluklar ve deliklerden oluşur. En büyükleri 30-40 cm çapındadırlar.

2. DOLİN: Karstik ova ve platolar üzerinde gelişen erime çukurlardır. Çapları 200 m ye ulaşabilir.

3. UVALA:  Dolinlerin genişleyip birleşmesiyle oluşmuşlardır.

4. POLYE: Özellikle tektonik çanaklarda dolin ve uvalaların genişleyip bir ova görünümü alması sonucu oluşurlar. Çapları 1-2 km yi bulabilir. Bazı polyelerin tabanlarında yağışlı mevsimde göl oluşur.

5. KÖR VADİ: Vadi tabanı akarsu vadisinde olduğu gibi sürekli iniş göstermez. Aşınmanın sona erdiği yerde vadinin önü kesilir.

6. DÜDEN: Karstik bölgelerde yüzey sularının yeraltına battığı yada çıktığı yerlere denir. Su yutan yada Su çıkan isimleride verilir.

7. OBRUK: Dolin çaplarının ve derinliklerinin artmasıyla oluştukları gibi, karstik mağaraların çökmesiyle de oluşurlar. Mersin’deki Cennet ve Cehennem obrukları oldukça meşhurdur

8. MAĞARA: Yeraltına sızan sular burada kolay çözünebilen kayaları çözer ve zamanla burada mağaralar oluşturur.

Ülkemiz mağaralar bakımından oldukça zengindir. Tokat Ballıca Mağarası, Gümüşhane Karaca Mağarası Antalya Karain Mağarası, Alanya Damlataş Mağarası oldukça meşhur mağaralarımızdır.

B. BİRİKTİRME ŞEKİLLERİ: Suda çözünen maddelerin tekrar çökelmesiyle karstik birikim şekilleri oluşur.

1.Travertenler: Karstik suların yeryüzüne çıktıkları yerlerde içerisindeki karbondioksitin uçup, bünyelerindeki karstik maddelerin birikmesiyle oluşur. Denizli yakınlarındaki Pamukkale travertenleri çok güzel örnektir.

2.Sarkıt, Dikit ve Sütunlar: Mağara tavanlarından sızan suların içerisindeki karstik malzemelerin çökelmesiyle sarkıtlar mağara tabanlarında çökelmesiyle dikitler oluşur. Sarkıt ve dikitlerin birleşmesiyle sütunlar meydana gelir.

Bu İçeriği Paylaşın!..