NEM: Atmosferde ve yerde bulunan su damlacıklarına nem adı verilir. Nem higrometre denilen alet ile ölçülür. Atmosferde %o 2 veya %0 5 oranında nem bulunur. Oranın çok az olmasına rağmen nemin çok büyük etkileri vardır. Örneğin nem oranı bir bölgede havanın ne sıcak nede soğuk olmasını sağlar.

Nem oranını belirleyen temel faktör buharlaşmadır. Buharlaşmayla birlikte ortama belli oranda nem verilmiş olur. Buharlaşmayı çeşitli faktörler etkilidir.

Sıcaklık                                                          

Rüzgâr                                                           

Su yüzeyinin

Enlem

Basınç genişliği       

Bitki örtüsü

Nem oranı ile ilgili olarak çeşitli oranlar belirlenir.

A)Mutlak Nem: 1 m3 havanın içinde bulunan nem miktarına denir. Sıcaklıkla doğru orantılıdır. Yani sıcaklık arttığı zaman mutlak nemde artar. Buna bağlı olarak mutlak nem:

Deniz kıyılarından iç kısımlara gidildikçe

Ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe

Atmosferin alt katlarından üst katlarına

Vadilerden  dağlara doğru gidildikçe MUTLAK NEM azalır.

Buna karşılık:

Kutuplarda

Dağların karaya dönük yamaçlarında

Karaların iç kısımlarında

Kış mevsiminde

Geceleri

Güneşin doğma saatlerinde  MUTLAK NEM  azdır.

****Mutlak nemin en az olduğu yer çöllerdir.

Yukarıdaki açıklamaya göre şuna dikkat edilmesi gerekir. Eğer ortamda  su ve sıcaklık varsa Mutlak nem artar. Çünkü sıcaklık ne kadar fazla olursa olsun eğer ortamda su yok ise buharlaştıracağı bir şeyde olmadığı için Mutlak nem olmaz. O halde şunu iyi bir şekilde bilmemiz gerekir MUTLAK NEMİN FAZLA OLMASI DEMEK YAĞIŞIN OLMA İHTİMALİ FAZLA OLMASI DEMEKTİR. MUTLAK NEM AZ OLURSA YAĞIŞTA OLMAZ.(Çöllerde Olduğu Gibi)

B)Maksimum Nem: 1m3 havanın alabileceği en fazla nem miktarına denir. Sıcaklık arttıkça maksimum nemde artar. Sıcaklık arttıkça oda artar. Bunlara göre:

SICAKLIK                                                    ALABİLECEĞİ NEM MİKTARI(Gram)

-20                                                                                   1,1

-10                                                                                   2,3

0                                                                                      4,8

10                                                                                    9,4

20                                                                                    19,5

30                                                                                    30,5

Yukarıda verdiğim ifadelerin ezberlenmesine veya çok fazla şekilde bilinmesine gerek yoktur. Zaten vermiş olduğum ifadeler başka kaynaklarda farklılık gösterebilmektedir. Burada önemli olan sıcaklı arttıkça alabileceği nem miktarının da artacağının bilinmesidir. Ayrıca sıcaklık değerde olsa bile yine içinde nem bulunur.

3.Bağıl Nem(Nisbi nem)Mutlak nemin maksimum neme oranına denir.

Bağıl nem= Mutlak Nem x 100

Maksimum Nem

Bağıl nem sıcaklıkla ters orantılıdır. Yani sıcaklık attıkça bağıl nem azalıkken hava sıcaklığı düştükçe bağılnem artar. Bundan dolayı bağıl nemin en fazla olduğu yer kutuplardır. Bağıl nemin artması demek havanın yağış bırakma ihtimalinin fazla olması demektir. Bir hav kütlesinin içinde%90 oranında nem olur ise havanın bağıl nemi fazladır.Çünkü %100 olduğu zaman hava içindeki fazla nemi yağış olarak bırakacaktır. Ayrıca Mutlak nemin %90 olması demek içine %10 oranında nem olması halinde yağış bırakır.

NOT: Mutlak nem ile Bağıl nem doğru orantılıdır. Bundan dolayı şunu söyleyebiliriz; hem Bağıl hem de Mutlak nemin fazla olması demek yağış ihtimalinin fazla olması demektir.

NOT: Kutuplarda bağıl nemin fazla olmasına rağmen yağış olmamasının sebebi nemin olmamasıdır. Çünkü hava soğu olduğu için buharlaşmanın olmamasından dolayı nem yoktur.

YOĞUNLAŞMA

Havadaki su buharının tekrar su haline gelmesine denir. Yoğunlaşma iki şekilde görülür.

Havanın yükselerek soğuması. Bunun sonucunda bulut oluşur.

Havanın soğu bir zemine değmesiyle soğuma olur. Bunun sonucunda Sis oluşur.

NOT: Sis ile Bulutu birbirinden ayıran tek faktör oluştukları yerlerdir. Bundan dolayı ikisi de bir arda bulunmaz.

Sisler çeşitli şekillerde meydana gelir:

a)Ilık denizden soğuk karaya                     

b)Sıcak denizden soğuk karaya

c)Sıcak karadan serin denize                    

d)Ilık denizde soğuk denize

NOT:  Yoğunlaşmanın olabilmesi için havanın soğuk olması veya soğuması gerekir.

YAĞIŞ

Havada  bulunan su buharının su zerrecikleri halinde yere düşmesine denir.yaşı iki şekillerde görülür.

Bulutun  İçinde Görülen Yağışlar:

Yağmur: Sıcaklığın sıfır derecenin üzerinde olduğunda görülen yoğunlaşmadır.

Kar: Sıcaklığın  sıfır derenin altında olmasıyla oluşan ve buz kristalleri halinde görülen yağıştır.

Dolu: Geçiş mevsimlerinde görülen yağıştır.  Sıcaklığın birden o derecenin altına düşmesiyle oluşan yağıştır. Genelde ilkbahar mevsiminde görülür.

Siste Görülen Yağışlar:

Çiy: Havadaki su buharının soğuyan zemin üzerine  değmesiyle oluşan su damlacıklarıdır. Sıcaklık sıfır derecenin üzerindedir.

Kırağı: Soğuk zemine değmesiyle oluşan buz kristallerine denir. Sıcaklı sıfır derecenin altındadır.

Kırç: Aşırı soğuk olan zemine değmesi sonucunda oluşan bu kristalleridir.

NOT: Kırağı ile kırçı ayıran temel faktör oluştukları yerin yüksekliğidir. Kırç ta sıcaklık -8 derece olduğu için yoğunlaşma ağaç dallarında veya tellerde görülür.

YAĞIŞ OLUŞUM BİÇİMLERİ

Konveksiyonel (Yükselici) Yağış: ısınan havanın yükselmesine bağlı olar oluşan yağış oluşu biçimidir. Dünyada en fazla Ekvator bölgesinde görülür. Türkiye'de ise İç Anadolu bölgesinde görülen Kırkikindi yağışları bu türdendir.  Isınan hav yükselmeye başlar ve soğumasıyla birlikte  öğleden sonra yağış olur.

Orografik (Yamaç) Yağış:  Karşısına bir engel çıkınca hava kütlesi engeli aşmak için yükselir. Bu yükselme esnasında hava kütlesi soğuyarak yağı bırakır. Türkiye'de en fazla Muson Asya'sında görülür. Türkiye'de ise Karadeniz bölgesinde görülür.

Frontal (Cephe) Yağışı: farklı karakterdeki iki hava kütlesinin karşılaşmasıyla oluşan yağıştır. Sıcak hava hafif olduğu için soğuk havanın üzerinde yükselmeye başlar. Bu yükselmesinin neticesinde hava kütlesi soğuyarak yağış bırakır. Dünyada en fazla 600 enleminde görülür.

Yağışların Yer Yüzüne Dağılışında Etkili Faktörler

Denize göre konum: Kıyı bölgeler iç kesimlere göre daha fazla yağış alır.

Yükselti: Yükseltisi fazla olan bir yer her zaman çevresine göre daha fazla yağış alır. Sebebi; yoğunlaşmanın daha çok yükseklerde gerçekleşmiş olmasıdır.

Rüzgarların esme yönü: Denizden karaya doğru esen rüzgarlar yağış bırakırken , karadan gelen rüzgarlar yağış getirmez.

Basınç merkezi: Y.B alanlarında alçalıcı hava hareketinden dolayı yağış oluşmaz. Çünkü alçalan hava alttan itibaren ısınır ve hava doyma noktasından uzaklaşır.

A.B alanlarında ise yükselici hava hareketlerinden dolayı yağış oluşur. Yükselen hava soğur ve doyma noktasına ulaşır.

Yağışı Etkileyen Faktörler

Yükselti: Yükselti arttığı zaman sıcaklığın düşmesinden dolayı yağış miktarı da artar. Ama bu belli bir yükseltiye kadar geçerlidir.

Yer şekilleri: Dağların denize konumuna göre yağış miktarı da değişir. Dağ denize paralel uzanıyor ise yağış fazla iken dik olarak uzanırsa yağış azalır.

Denize Uzaklık: Uzaklık arttıkça nemin azalacağından dolayı yağış miktarı azalır.

Deniz Akıntıları: Sıcak su akıntılarının nen taşıma kapasitesinin fazla olmasından dolayı soğuk su akıntılarına göre daha yağışlıdır.

Ormanlar: Orman örtüsü yağışa %3 ila %6 oranında fark yapar.

Dünyanın En Fazla Yağış Alan Bölgeleri

Ekvator çevresi      

Muson iklim bölgesi (dünyanın en fazla yağış alan merkezi bu iklim kuşağında Çerapunçi’dir.  12000 mm yağış alır.)

Ilıman kuşak karalarının batısı

Dünyanın En Az Yağış Alan Bölgeleri

Dönenceler çevresindeki çöl alanları

Ilıman kuşak kara içlerinde etrafı dağlarla çevrili çukur alanlar.

Kutup bölgeleri (Kutuplarda bağıl nem yüksek olmasına rağmen yağış miktarı azdır. Sebebi: sıcaklığın düşük olmasından dolayı buharlaşmanın  ve mutlak nemin az olmasıdır.