Osmanlı Devleti'ni Kurtarma Çalışmaları

  • Yeni (Genç) Osmanlılar (Şinasi, Ziya Paşa, Mithat Paşa, Namık Kemal, vs) kendi projelerini hayata geçirebilmek amacıyla öncelikle “Neden imparatorluk kötü şartlar altında?” sorusunun sorulması gerektiğini belirtmişlerdir.
  • Cevapları hazırdır: “Anayasa hazırlanmalı, parlamento açılmalı. Tanzimat’tan bu yana demokratikleşme çalışmaları hızlandırılmalı. Ama bu çabaları halka da anlatmalı. Gazeteler, kitaplar, oyunlar ile halkı bilinçlendirmeli.”
  • İlk sivil gazete olan TERCÜMAN-I AHVAL ŞİNASİ tarafından çıkarılır.

I. MEŞRUTİYET-KANUNİ ESASİYE-1876

Meşrutiyet: Yönetimin tek elde toplanmasının (Monarşi) sona ermesi; seçilmiş meclis üyeleri ile padişah ülkeyi birlikte yönetir.

 

AYAN MECLİSİ: Padişah atamaları

 

MEBUSAN MECLİSİ: Seçilmiş vekiller

 

NEDENLERİ: Genç Osmanlıların etkisi; hürriyet ve vatan sevgisi; donanma harcamaları, padişah ve nazırların borçlanmaları, taşrada isyanlar, Bosna, Bulgaristan’da isyanlar, Kuzeyde savaş hali, yalnız bir imparatorluk…

 

OLUMSUZ GELİŞMELER NASIL DÜZEN DEĞİŞİKLİĞİNE NEDEN OLABİLİR?

 

UYARI: Padişahın tüm yetkileri sınırlanmamıştır. Olağanüstü bir durumda meclisi feshedebilirdi.

 

İSTİBDAT VE II. ABDÜLHAMİT

  • Ardından padişah değişikliği için baskı ortamı oluşturmaya çalıştılar. Mithat Paşa ve yenilik taraftarı askerler tarafından “Meşrutiyet”i ilan edeceğini söyleyen II. Abdülhamit tahta geçirilir.
  • İlk anayasa “Kanun-i Esasi” 1876 kabul edilir. İlk parlamento açılır.
  • Ancak işler umulduğu gibi gitmez. Anayasanın ömrü kısa olur ve 1877-78 Rus Savaşı’nı bahane eden padişah tüm demokrasi çalışmalarını askıya alır. 1908’e kadar ülke “İSDİBDAT” yani baskı ile yönetilir. Mutlakiyetçi anlayış geri döner.

1-OSMANLICILIK

  • Avrupa tarzı okulların açılması, Avrupa’ya öğrencilerin gönderilmesi sonrasında yeni bir aydın grubu ortaya çıkmıştır.
  • Bu aydın grubuna YENİ OSMANLILAR denir.
  • Yeni Osmanlılar “OSMANLICILIK” fikrini geliştirmişlerdir.

NAMIK KEMÂL

VATAN: KUTSANMIŞ TOPRAK

HÜRRİYET: PADİŞAHIN OTORİTESİNİ SINIRLAMAK

MİLLET: DİN, DİL, ETNİK FARKLILIK FARKETMEDEN AYNI VATANDA YAŞAYAN HALK

 

"Eğer Osmanlı İmparatorluğu’nun parçalanmasını önlemek istiyorsak öncelikle OSMANLI KİMLİĞİNİ oluşturmalı; bu kimliği ANAYASA’da güvence altına almalı; insanlara MECLİS’te temsil edilme hakkı tanınmalıdır."

 

ESERLERİ:

  • VATAN YAHUT SİLİSTRE
  • İNTİBAH

2-İSLAMCILIK

  • Ümmet anlayışı üzerine kurulmuştur.
  • Osmanlıcılık anlayışı toprak kayıplarını engelleyemeyince padişah II. Abdülhamit döneminde uygulanmaya çalışılmıştır.
  • İslâmcılık: İmparatorluk toprakları üzerinde yaşayan “TÜM MÜSLÜMANLAR” birleşmeli –birinci sınıf vatandaşlar zaten müslümanlardı- imparatorluğun devamını sağlamalıdırlar. Etnik anlamda farklılıklar göz ardı edilmeli asli unsurun din kardeşliği olduğu vurgulanmalıdır.
  • Halifelik makamı birleştirici unsur olarak kabul edilmeli, tüm müslümanları “cihat”a davet etmelidir.

3-TÜRKÇÜLÜK

  • Osmanlıcılık, İslamcılık gibi devleti kurtarmaya dönük fikirler amacına ulaşamayınca yeni Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin kurulmasında da etkili olan fikir geliştirildi: Türkçülük
  • Fikir babaları Ziya Gökalp ve Yusuf Akçura’dır.
  • Bu düşünceye göre “Devletin asli unsuru Türklerdir. Türklüğe dayalı bir ulus devlet kurulmalıdır. Bu vatanda yaşayanlar Türk’tür. Onların kendilerine ait bir devleti olmalıdır.”
  • Özellikle bu düşünceden İttihat ve Terakki Cemiyet’i etkilenmiş, 1913’te iktidarı ele geçirince düşünceleri uygulamaya çalışmıştır.

ZİYA GÖKALP

 

"Ben Ziya GÖKALP. Türkçülüğün Esasları kitabımda “Türklüğü” tanımladım. Bana göre Anadolu’da -Türkiye- yaşayan ortak kültür, dilli paylaşan halklar Türk’tür. Bu özellikler korunmalı. Koruma ancak Türk devletinin kurulması ile sağlanabilir."

 

YUSUF AKÇURA

 

"Ben Yusuf AKÇURA. Üç Tarz-ı Siyaset kitabını yazdım. Bana göre Ziya Gökalp doğru söylüyor. Ancak yeterli değil. Aynı zamanda Orta Asya’daki diğer Türk halkları ile de birleşilmelidir. Pantürkizmi savunuyorum."

Facebook'ta bizi takip et!

 Copyright © 2008-2019 | Sosyal Bilgiler Tüm Hakları Saklıdır. Kaynak Gösterilerek Kullanılabilir.

Kurucu&Yönetici: Yücel KESEN