Geçmişte kırsal kesimlerdeki şehirler sanayileşme nedeniyle kentsel dönüşüme ugramış ve şehirlerin fonksiyonel değişimi hızlanmıştır. Günümüzde büyüyüp gelişen şehirler teknolojininde gelişmesiyle tüm dünyayı etkileyecek hale gelmiştir. Örneğin: ABD'deki ikiz kulelerin yıkılması tüm dünyayı etkilemiştir ya da Tayvan'daki mikroçip üretim tesislerinden selden zarar görmesi dünya mikroçip fiyatlarının yükselmesi yönüyle tüm dünyayı etkilemiştir.

Küresel Etkiye Sahip Şehirler

Roma: İtalya'nın başkentidir. Şehirde katoliklerin ruhani lideri papanında yaşadığı bağımsız devlet Vatikan bulunur. Roma sanat ile tarihin, tarih ile dinin iç içe olduğu kenttir. Tarihte yönetim, ticaret, kültür hizmetlerinin en çok geliştiği bir konumda olan Roma bu öneminden dolayı deyimlere bile konu olmuştur. '' Her yol Roma'ya çıkar.''

New York: ABD'nin nüfus bakımından en büyük kentidir. Yüz yıldan fazladır dünyanın en önemli ticaret ve finans merkezlerinden birisidir. Medya, politika, eğitim, eğlence ve modadaki küresel etkilerinden dolayı bir dünya şehri sayılır. Ayrıca Birleşmiş Devletler Bürosuna ev sahipliği yapmasından dolayı önemli bir yer tutar.

Şehirlerin Etki Alanları

Dünyada değişik özelliklere sahip birçok şehir bulunmaktadır. Ancak bazı şehirler konumu, hinterlandı ve fonksiyonlarıyla oldukça gelişmekte ve dünyada sayılı şehirler arasına girmektedir. Bu özellikleriyle küreselleşen ekonominin ve bazı faaliyetlerin kontrol merkezi konumuna gelmektedir. Bu şehirlerin genelinin Orta Kuşakta yani Ilıman İklim Kuşağı'nda yer aldığı görülmektedir.

Mekke: M.Ö 2000'li yıllarda Arabistan Yarımadası'nda çölün ortasında kurulmuş eski bir yerleşmedir. İslamiyet ile birlikte önem kazanmış, dini bir şehir halini almıştır. Hz. Muhammed burada doğmuş, Kur'an-ı Kerim in ilk ayeti Mekke'de indirilmiştir. Kabe buradadır. Mekke bu özellikleri sayesinde sadece yakın çevresinin değil tüm dünyadaki müslümanları etkileyen bir şehir halini almıştır. Her yıl dünyanın çeşitli yerlerinden milyonlarca müslüman bu şehiri ziyaret etmektedir. Bu özellikleriyle Mekke küresel etkiye sahip bir şehirdir.

Amsterdam: Hollanda'nın başkentidir. Şehri bölen kanallar sayesinde bu şehre Kuzeyin Viyanası da denir. Amsterdam dünyada görülebilecek en enteresan başkenttir. XII. yüzyılda Amsterdam Irmağı'nın kıyısında bir balıkçı köyü olarak kurulmuş. Bugün Hollandanın kişi sayısı bakımından en büyük kültürel ve parasal yönden de en önemli kentidir. Amsterdam dünyada en çok ziyaret edilen 5. şehirdir. Amsterdam'da bulunan Dam Meydanı çok meşhurdur ve dünyanın pek çok yerinden ziyaretçi akımına uğrar.

Bilgi Notu: Liman kentlerinin hinterlandı geniştir. Limanla iç kesimler arasında önemli bağlantı yolları hinterlandın gelişmesinde etkilidir.

Essen: Almanya'nın en önemli demir ve kömür merkezinde yer alır. Avrupa'nın en büyük sanayi bölgelerinden biri olan Ruhr Havası'ndaki Essen şehri XVIII. yüzyılda küçük bir şehirken kömür yataklarına bağla gelişmiştir.

Şam: Suriye'nin başkentidir. Dünya tarihi boyunca hiç aralıksız en uzun süre kullanılan şehir olarak anılır. Şuanki nüfusu yaklaşık 4000000 dur. Şam, hac yolu üzerinde olması nedeniyle ticari yönden önemini korumuştur. Kent bölgesel bir etkiye sahiptir.

Marsilya: Avrupa'da en büyük kara alanına sahip Fransa'nın ikincş en büyük şehiridir. Akdeniz kıyısında yer alan şehir akdenizin en büyük limanına sahiptir.

Oxford: İngiltere'nin kültürel ve tarihi açıdan önemli şehirlerinden birisidir. Dünyanın en köklü üniversitelerinden Oxford üniversitesi'ne ev sahipliği yapan bu kent tam bir öğrenci şehri olma özelliğini yüzyıllardır korumaktadır. Üniversitede yaklaşık 130 farklı ülkeden 18000 den fazla öğrenciye hizmet vermektedir. Nüfusu yaklaşık 140000'dir.

İstanbul: Yaklaşık 12,5000000'luk nüfusuyla dünyanın en kalabalık şehirlerindendir. Türkiye'nin en büyük kültür ve finans merkezindedir. İstanbul boğazını ikiye ayıran şehir Anadolu ve Avrupa Yakalarından oluşur. Dünyada 2 kıta üzerinde kurulan tek metropoldür.

Tokyo: Japonya'nın başkentidir. 600 kilometrekare yüz ölçümüne sahiptir. 35000000'nun üzerinde insan yaşar. Ticari, siyasi ve kültürel bir merkezdir. Japonya'nın sanayi faaliyetlerinin pek çoğu bu kent etrafında toplanmıştır. Küresel bir etkiye sahiptir.

Kahire: Mısır'ın başkenti ve Arap dünyasının en büyük şehiridir. Afrika kıtasının en büyük metropolüdür. Eski Kahire şehri 1979'dan bu yana UNESCO dünya tarihi mirası litesinde bulunmaktadır.

Moskova: Rusya federasyonunun politik, sanayi, kültür başkentidir. Şehir merkezine 10000000 üzerinde insan yaşamaktadır. Rusya ve avrupanın en büyük şehiridir. Moskova Nehri'nin içinden geçtiği bu şehir dünyanın en yoğun işleyen metro sistemine sahiptir.

 

--Bu özgün bir makaledir. Tüm telif hakları www.sosyal-bilgiler.com ve Yücel KESEN'e aittir. İzinsiz kopyalanması, aktif link bağlantısı olmaksızın dijital ve sanal ortamlarda yayınlanması kesinlikle yasaktır. Aksi durumlarda gerekli hukuki hak arayışlarımız artarak devam edecektir. Daha fazla bilgi için "Fikir ve Sanat Eserlerinin Korunması Hakkında Kanun"--

  • Bu ders notunun dijital ortama aktarılması konusundaki katkılarından dolayı Tuğçe Sola'ya teşekkürler...