Bu konuyu okumadan ya da derse başlamadan önce aşağıdaki hazırlık sorularına cevap veriniz. Bu sizin konuya ön hazırlık yapmanız adına çok önemlidir.

Hazırlık Soruları

  1. Barajlardan elektrik enerjisi nasıl üretilmektedir?
  2. Ülkemizde elektrik enerjisi üretilen önemli barajlardan birkaç tanesini araştırarak öğreniniz.
  3. Su kaynaklarından yoksun bir Türkiye nasıl olurdu?
  4. Çevrenizdeki sulardan nasıl yararlanılıyor? Araştırınız.

Su, yeryüzünde canlı hayatı için vazgeçilmez bir unsurdur. Geçmişte büyük medeniyetlerin Fırat, Dicle, Ganj ve İndus havzalarında kurulmaları tesadüf değildir. Çeşitli su kaynaklarına sahip olan Türkiye, Orta Doğu'daki komşuları arasında su potansiyeli en zengin ülkedir.

Türkiye deniz ulaşımı bakımından oldukça elverişli şartlara sahiptir. Üç tarafı denizlerle çevrili olan ülkemizin kıyı uzunluğu 8333 km’dir. İstanbul ve Çanakkale Boğazları deniz ulaşımı açısından ülkemiz için oldukça avantajlı bir durum sağlamaktadır. Türkiye, ortalama yükseltisi oldukça fazla olan bir ülkedir (1132 m). Engebeli bir yapıya sahip olup yükselti, batıdan doğuya doğru gidildikçe artar. Akarsularımızın yatak eğimleri ve akış hızları fazladır. Bu nedenle taşımacılığa elverişli değillerdir. Hidroelektrik enerji potansiyelleri yüksektir.

Türkiye, sıcak su kaynakları açısından dünya sıralamasında ilk yediye girmektedir. Bu zenginliğin nedeni, Anadolu'nun aktif bir tektonik yapıya sahip olmasıdır. Türkiye'deki sıcak su kaynaklarının dağılışı, fay hatları ve volkanik alanlar ile paralellik gösterir. Batı Anadolu, Kuzey Anadolu ve Doğu Anadolu fay hatları boyunca birçok sıcak su kaynağı mevcuttur.

Ülkemizde çok sayıda göl vardır. Dışa akışlı göllerın suları tatlı (Beyşehir Gölü), dışa akışı olmayan göllerin ise suları tuzludur. (Tuz Gölü ve Acıgöl) Türkiye'de yazın kuraklığa bağlı olarak göllerin su seviyelerinde azalmalar görülür. Göl sularının kimyasal özellikleri ise gölü besleyen kaynakların kimyasal özelliğine, iklime ve göl çanağındaki kayaçların özelliklerine göre değişir.

Bilgi Notu
Türkiye su sporları (rafting, kano ve su kayağı) bakımından önemli bir potansiyele sahiptir. Yeryüzünün en hızlı akan nehirlerinden biri olan Çoruh Nehri dünyaca tanınmaktadır.

Türkiye’de akarsular üzerinde kurulu olan barajlar sayesinde önemli ölçüde hidroelektrik enerji üretilmektedir. Türkiye hidroelektrik enerji potansiyeli bakımından Avrupa’da, Rusya Federasyonu ve Norveç’ten sonra üçüncü sırada yer alır.

GAP ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki Gelişmeler

  • Sulu tarıma geçiş
  • Tarımsal üretim ve verimin artması
  • Tarıma dayalı sanayinin gelişmesi
  • Şehirleşme oranın artması
  • İstihdam alanlarının artması

GAP, Türkiye’nin en büyük, dünyanın da önde gelen bölge kalkınma projelerinden biridir. Fırat ve Dicle Nehirleri üzerinde yapımı süren baraj, hidroelektrik enerji santralleri, sulama tesisleriyle kentsel ve kırsal alt yapı (ulaştırma, sanayi, eğitim, sağlık, konut, turizm, tarım vb.) yatırımlarını da kapsayan sürdürülebilir bir kalkınma projesidir.

Ülkemizde, dağlarda bulunan küçük göllerle birlikte 120’den fazla doğal göl, 555 kadar baraj gölü bulunmaktadır. Türkiye'de göllerin toplandığı başlıca dört bölge vardır: Göller Yöresi (Eğirdir, Burdur, Beyşehir ve Acıgöl), Güney Marmara (Sapanca, İznik, Ulubat, Kuş Gölleri), Van Gölü ve çevresi, Tuz Gölü ve çevresi.