Türkiye'de ve Dünya'da Nüfus Hareketleri

Türkiye’de ilk nüfus sayımı 1927 yılında yapılmıştır. İkincisi 1935 yılında, daha sonra her 5 yılda bir nüfus sayımları yapılmıştır. 1990 dan sonra alınan kararla her 10 yılda bir sayım yapılacaktı. Ancak 1997 yılında seçmen yaşının düşürülmesinden dolayı tekrar sayım yapıldı. Son yapılan 2000 Genel Nüfus sayımına göre nüfusumuz 67.803.927 olmuştur.

Nüfus Sayımı Yapılmasının Sebepleri

1.Nüfusun miktarını öğrenmek.
2.Nüfus artış hızını, dağılışını öğrenmek.
3.Nüfusun yaş, cinsiyet durumunu,
4.Köy-kent nüfusunu,
5.Çalışan nüfusun sektörlere göre dağılışını,
6.Eğitim durumunu, 
7.İşsizlik oranını öğrenmek.
8.Asker çağındakileri ve seçmen sayısını öğrenmek gibi sebeplerle sayım yapılır.
NOT: Nüfusu en fazla olan bölgemiz Marmara, en az olan bölgemiz Doğu Anadolu Bölgesidir (1997).
NOT: Dünya üzerinde nüfusu en fazla olan kıta Asya, en az olan kıta Avustralya (Okyanusya) kıtasıdır. Antarktika kıtasında ise yerleşik hayat yoktur.

NÜFUSUN DAĞILIŞINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER 

1.İklim: Çok sıcak ve çok soğuk iklimler seyrek nüfusludur. Yağışların fazla, kışların ılık geçtiği iklim bölgeleri sık nüfusludur. Örnek; kutup bölgeleri, çöl bölgeleri ve Ekvatorda 1000 m. nin altındaki yerler (yüksek nem ve sıcaklıktan) seyrek nüfusludur.
2.Yer şekilleri: iklim şartları elverişli olsa bile dağlık kesimler seyrek nüfuslanmıştır. Ör. Dünya üzerinde Alp-Himalaya dağları, Yurdumuzda ise Menteşe yöresi, Taşeli platosu, Teke yarımadası  Toroslar gibi.
3.Su kaynakları: Akarsu çevreleri su imkanı ve verimli tarım alanlarından dolayı sık nüfusludur. Bu genellemeye Ekvatoral bölge akarsuları (Amazon, Kongo) ve Kutup iklim bölgesindeki akarsular uymaz. Ekvatoral bölgede yüksek nem ve sıcaklıktan, kutuplarda ise düşük sıcaklıktan dolayı nüfus seyrektir. Sık nüfuslu akarsu havzalarına örnek olarak; İndus, Ganj, Fırat-Dicle, Nil gösterilebilir. Ayrıca İç Anadolu bölgesinde insanlar su azlığından dolayı belli bölgelere yerleşmişlerdir.
4.Sanayi: Sanayi nin gelişmiş olduğu yerler iş imkanından dolayı sık nüfusludur. Ör. İstanbul, Bursa, İzmir, Adana gibi. Dünya üzerinde ise Japonya, Batı Avrupa ülkeleri ve A.B.D’nin doğusu sanayiden dolayı sık nüfusludur.
5.Tarım: Tarımsal faaliyetlerin gelişmiş olduğu yerler sık nüfusludur. Ör. Akhisar, Çukurova, Bafra, Çarşamba gibi.
6.Ulaşım: Ulaşımın gelişmiş olduğu yerlerde ticarette geliştiği için sık nüfuslanmıştır. İstanbul buna güzel bir örnektir. Ayrıca Sinop limana sahip olmasına rağmen geride kalan bölgeler ile bağlantıların zor gerçekleşmesinden dolayı gelişmemiştir.
7.Turizm: Turizmin gelişmiş olduğu yerlerde mevsimlik  nüfus artışı görülür. Örnek kıyı bölgelerimizde yaz döneminde, Bursa-Uludağ, Bolu-Kartalkaya, Kayseri-Erciyes’te ise kış döneminde nüfus artar.
8.Yer altı kaynakları: Yer altı kaynaklarının çıkarıldığı ve işlendiği yerler sık nüfusludur. Ör. Soma, Ereğli, Karabük, Seydişehir gibi.
9.Bitki örtüsü: Ormanların sık ve gür olduğu  alanlar seyrek nüfuslanmıştır. Örnek Amazon-Kongo Havzaları gibi.
10. Kara ve Denizlerin Dağılışı: Dünya nüfusunun büyük bir kısmı kuzey yarım kürede ılıman kuşaktadır. Sebebi karaların geniş alan kaplaması.
NOT: Bir ülkede nüfusun dağılışı büyük ölçüde iklim ve yer şekillerine bağlı ise o ülke geri kalmış, iklim ve yer şekillerinden bağımsız ise gelişmiş ülkedir.

Dünyada Sık Nüfuslu Yerler

a)Musonlar
b)Güney ve Güneybatı Avrupa
c)ABD’nin doğu ve batı kıyıları
d)Mısırda Nil nehri çevresi

Dünyada Az nüfuslu Yerler

a)Kutuplar
b)Kurak bölgeler
c)Ekvatorun alçak kesikleri 
d)Çöller
e)Yüksek dağlık alanlar

Türkiye'de Nüfusun Dağılışı

Ana hatlarıyla ele alındığında
a)Yüzey şekilleri
b)İklim
c)Yağış miktarları önemlidir.
Ama Muğla yöresinde bol yağışın olmasına rağmen arazinin engebeli olmasından dolayı yerleşme veya nüfus fazla değildir. Bununla birlikte kıyı bölgelerimiz fazla nüfuslu iken yüksek ve engebeli alanlarda nüfus azdır.

Sık Nüfuslu Yerler

a)Çatalca-Kocaeli
b)Güney Marmara kıyıları
c)Ege bölgesi 
d)Doğu Karadeniz kıyıları
e)Kıyılarımız

Seyrek Nüfuslu Yerler

a)Doğu Anadolu Bölgesi
b)Taşeli-Teke
c)Yıldız Dağları
d)Menteşe Yöresi
e)Dağlık alanlar az nüfusludur.

NÜFUS ARTIŞLARI

Doğum ile ölüm arasındaki farka denir. Doğum oranı fazla, ölüm oranı az ise nüfüs artışı fazla tersi durum var ise azdır.
Bir ülkede ulusal gelir belli bir hızla artar iken kişi başına düşen gelir artmıyor ise nüfus artışı sorun olur. Artışta Afrika 1. Asya 2. Azalışta ise Okynusya ve Avrupa öndedir.

Nüfus artışını Etkileyen Faktörler

a)İktisadi idari şartlar
b)Savaşlar
c)Tabii afetler
d)Sağlık ve beslenme şartları
e)Gelenek, görenekler, dini inanışlar
f)Sanayileşme
g)Eğitim
h)Ölümler
i)Nüfus planlanması
j)Kadının iş hayatına katılması

Nüfus Artışının Olumlu Sonuçları

a)Üretim, mal ve hizmet gelirleri artar.
b)Vergi gelirleri artar.
c)İşçi ücretleri azalır.
d)İhracatta rekabet kolaylaşır.
e)Yeni endüstri kolları doğar.

Artışın Olumsuz Sonuçları

a)İşsizlik artar. 
b)İç ve Dış göçler artar.
c)Kalkınma hızı ve kişi başına düşen gelir azalır. 
d)Tüketim artar.
e)Tasarruf azalır.
f)İhracat azalır. 
g)Belediye hizmetleri zayıflar.
h)Çevre kirliliği artar.
i)Gereksinimler artar.
NOT: Artışın sorun olmaması için ihtiyaçların temel ihtiyaçlarının karşılanması bunun için milli gelirin artması gerekir.

NÜFUS HAREKETLERİ

İnsanların çeşitli nedenlerden dolayı yer değiştirmelerine  göç adı verilir. Göçler ikiye ayrılır.
1. İç Göçler: Ülke içinde yer değiştirmelere denir. Köyden kente veya küçük kentten büyük kente doğru yapılan harekettir. Göçlerin çeşitli nedenleri vardır.
a)Nüfus artışı
b)Tarım alanlarının daralması
c)Toprağın verimsizleşmesi
d)İş imkanlarının sınırlılığı
e)Eğitim ve sağlık hizmetleri
f)İklim ve yer şekillerinin elverişsizliği
g)Kentteki iş imkanlarının fazlalığı
h)Kentte eğitim ve sağlık hizmetlerinin fazlalığı
i)Makineleşme

Sonuçları

a)Nüfustaki dengesizlik
b)Yatırımlarda dengesizlik
c)Düzensiz kentleşme
d)Sanayi kentte kalır
e)Konut sıkıntısı olur
f)İşsizlik artar.
g)Alt yapı yetersiz kalır

Önlemek için

a)Sulama olanaklarını arttırmak
b)İnce tarımı yaygınlaştırmak
c)Besi ve ahır hayvancılığını geliştirmek
d)Eğitim ve sağlık hizmetlerini iyileştirmek
e)Tarım ve hayvancılığa dayalı sanayiyi geliştirmek
f)Küçük sanayi kollarını geliştirmek
2.Dış Göçler: Bir ülkeden diğer ülkeye göçtür.

Nedenleri

a)Ekonomik nedenler
b)Tabii afetler
c)Savaşlar
d)Etnik nedenler
e)Değişmeler

Sonuçları

a)Nüfus alan yerde fazlalık diğerlerinde ise azalma görülür.
b)Ekonomik ilişkiler gelişir.
c)Kültürel ilişkiler artar.