Fatih 1451 yılında babası II. Murad’ın ölümü üzerine üçüncü defa ve kesin olarak tahta çıktı. Manisa’da vali olarak bulunuyordu. Fatih çok genç yaşta tahta çıkmıştır. Gençliğinde iyi eğitim almış olduğundan söz edilir. Fatih tahta geçer geçmez bu değişiklikten yararlanmak isteyen Karamanoğlu İbrahim Bey, Osmanlı topraklarına saldırdı. Fatih Anadolu’ya geçince İbrahim Bey gönderdiği elçiler vasıtası ile Osmanlıdan af diledi. Fatih İstanbul’un fethi ile uğraşmak istediğinden bunu kabul etti.

Fatih tahta çıktığında Balkanlar ile Anadolu arasındaki iletişimi ve geçişi engelleyen en önemli unsur Bizans İmparatorluğuydu.  Bin yıllık devlet olan Bizans küçüle küçüle sadece İstanbul’a hükmeden bir devlet haline gelmişti.

O günlerin İstanbul’u;  bugün Eminönü ve Fatih ilçesi dediğimiz bölgede yer alan tarihi yarımada’dan ibaretti. Bugün ki Galata’nın bulunduğu yerde ise küçük bir Ceneviz kolonisi yer alıyordu. Bu duruma rağmen Bizans; boğazları kontrol ediyor, Haliç’i kapatıyor; Avrupa,  Anadolu beylikleri veya Osmanlı şehzadeleri ile siyasi ilişkiler kuruyor, işbirliği içine girebiliyordu.