Ders Notları

  • Yeni (Genç) Osmanlılar (Şinasi, Ziya Paşa, Mithat Paşa, Namık Kemal, vs) kendi projelerini hayata geçirebilmek amacıyla öncelikle “Neden imparatorluk kötü şartlar altında?” sorusunun sorulması gerektiğini belirtmişlerdir.
  • Cevapları hazırdır: “Anayasa hazırlanmalı, parlamento açılmalı. Tanzimat’tan bu yana demokratikleşme çalışmaları hızlandırılmalı. Ama bu çabaları halka da anlatmalı. Gazeteler, kitaplar, oyunlar ile halkı bilinçlendirmeli.”
  • İlk sivil gazete olan TERCÜMAN-I AHVAL ŞİNASİ tarafından çıkarılır.

I. MEŞRUTİYET-KANUNİ ESASİYE-1876

Meşrutiyet: Yönetimin tek elde toplanmasının (Monarşi) sona ermesi; seçilmiş meclis üyeleri ile padişah ülkeyi birlikte yönetir.

 

AYAN MECLİSİ: Padişah atamaları

 

MEBUSAN MECLİSİ: Seçilmiş vekiller

 

NEDENLERİ: Genç Osmanlıların etkisi; hürriyet ve vatan sevgisi; donanma harcamaları, padişah ve nazırların borçlanmaları, taşrada isyanlar, Bosna, Bulgaristan’da isyanlar, Kuzeyde savaş hali, yalnız bir imparatorluk…

 

OLUMSUZ GELİŞMELER NASIL DÜZEN DEĞİŞİKLİĞİNE NEDEN OLABİLİR?

 

UYARI: Padişahın tüm yetkileri sınırlanmamıştır. Olağanüstü bir durumda meclisi feshedebilirdi.

 

İSTİBDAT VE II. ABDÜLHAMİT

  • Ardından padişah değişikliği için baskı ortamı oluşturmaya çalıştılar. Mithat Paşa ve yenilik taraftarı askerler tarafından “Meşrutiyet”i ilan edeceğini söyleyen II. Abdülhamit tahta geçirilir.
  • İlk anayasa “Kanun-i Esasi” 1876 kabul edilir. İlk parlamento açılır.
  • Ancak işler umulduğu gibi gitmez. Anayasanın ömrü kısa olur ve 1877-78 Rus Savaşı’nı bahane eden padişah tüm demokrasi çalışmalarını askıya alır. 1908’e kadar ülke “İSDİBDAT” yani baskı ile yönetilir. Mutlakiyetçi anlayış geri döner.

1-OSMANLICILIK

  • Avrupa tarzı okulların açılması, Avrupa’ya öğrencilerin gönderilmesi sonrasında yeni bir aydın grubu ortaya çıkmıştır.
  • Bu aydın grubuna YENİ OSMANLILAR denir.
  • Yeni Osmanlılar “OSMANLICILIK” fikrini geliştirmişlerdir.

NAMIK KEMÂL

VATAN: KUTSANMIŞ TOPRAK

HÜRRİYET: PADİŞAHIN OTORİTESİNİ SINIRLAMAK

MİLLET: DİN, DİL, ETNİK FARKLILIK FARKETMEDEN AYNI VATANDA YAŞAYAN HALK

 

"Eğer Osmanlı İmparatorluğu’nun parçalanmasını önlemek istiyorsak öncelikle OSMANLI KİMLİĞİNİ oluşturmalı; bu kimliği ANAYASA’da güvence altına almalı; insanlara MECLİS’te temsil edilme hakkı tanınmalıdır."

 

ESERLERİ:

  • VATAN YAHUT SİLİSTRE
  • İNTİBAH

2-İSLAMCILIK

  • Ümmet anlayışı üzerine kurulmuştur.
  • Osmanlıcılık anlayışı toprak kayıplarını engelleyemeyince padişah II. Abdülhamit döneminde uygulanmaya çalışılmıştır.
  • İslâmcılık: İmparatorluk toprakları üzerinde yaşayan “TÜM MÜSLÜMANLAR” birleşmeli –birinci sınıf vatandaşlar zaten müslümanlardı- imparatorluğun devamını sağlamalıdırlar. Etnik anlamda farklılıklar göz ardı edilmeli asli unsurun din kardeşliği olduğu vurgulanmalıdır.
  • Halifelik makamı birleştirici unsur olarak kabul edilmeli, tüm müslümanları “cihat”a davet etmelidir.

3-TÜRKÇÜLÜK

  • Osmanlıcılık, İslamcılık gibi devleti kurtarmaya dönük fikirler amacına ulaşamayınca yeni Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin kurulmasında da etkili olan fikir geliştirildi: Türkçülük
  • Fikir babaları Ziya Gökalp ve Yusuf Akçura’dır.
  • Bu düşünceye göre “Devletin asli unsuru Türklerdir. Türklüğe dayalı bir ulus devlet kurulmalıdır. Bu vatanda yaşayanlar Türk’tür. Onların kendilerine ait bir devleti olmalıdır.”
  • Özellikle bu düşünceden İttihat ve Terakki Cemiyet’i etkilenmiş, 1913’te iktidarı ele geçirince düşünceleri uygulamaya çalışmıştır.

ZİYA GÖKALP

 

"Ben Ziya GÖKALP. Türkçülüğün Esasları kitabımda “Türklüğü” tanımladım. Bana göre Anadolu’da -Türkiye- yaşayan ortak kültür, dilli paylaşan halklar Türk’tür. Bu özellikler korunmalı. Koruma ancak Türk devletinin kurulması ile sağlanabilir."

 

YUSUF AKÇURA

 

"Ben Yusuf AKÇURA. Üç Tarz-ı Siyaset kitabını yazdım. Bana göre Ziya Gökalp doğru söylüyor. Ancak yeterli değil. Aynı zamanda Orta Asya’daki diğer Türk halkları ile de birleşilmelidir. Pantürkizmi savunuyorum."

MONDROS SONRASI FAALİYET GÖSTEREN CEMİYETLER

Ulusal Varlığa Zararlı Cemiyetler (Milli mücadeleye karşı faaliyet gösteren cemiyetler)

1-AZINLIKLARIN KURDUĞU CEMİYETLER

 

a-Mavi Mira Derneği:

Rum kilisesinin desteğindeki bu derneğin amacı İstanbul, Bursa, Bandırma, Tekirdağ, Kırklareli yörelerindeki Rum azınlığı, örgütlemek, silahlandırmak, çeteler kurmak, Yunanistan yararına kamuoyu yaratmak ve Türk halkına karşı çete savaşını sürdürmektir.

 

b-Pontus Rum Derneği:

Yeniden canlandırılan Etnik-i Eterya derneği ile birlikte, Doğu Karadeniz illerindeki çalışmalarını yoğunlaştırıyordu. Bu bölgede ayrı bir Rum devleti kurmak istemiştir.

 

c-Ermenilerin Kurduğu Cemiyetler:

Ermeni patriği Zevan efendi Rum dernekleri ile beraber çalışarak bir Rum-Ermeni birliği komitesi oluşturmuştur. Ermeni örgütleri Doğu Anadolu’da geniş bir bölgeyi içine alacak bir Ermeni devleti amaçlıyordu. Özellikle ABD ve Fransa’dan destek görüyordu. (Hınçak ve Taşnak Cemiyetleri)

2-TÜRKLERİN KURDUĞU ZARARLI CEMİYETLER (OSMANLI-MÜSLÜMAN HALKIN KURDUĞU CEMİYETLER)

a-Sulh ve Selameti Osmaniye Fırkası:

Vatanın kurtuluşunun, padişahın ve halifenin buyruklarına sıkı sıkıya uymakla mümkün olacağına inanan bir cemiyettir. İngilizlerden maddi destek görmüştür.

b-Kürt Teali Cemiyeti:

Amacı Wilson ilkelerinden faydalanarak bağımsız Kürdistan devletini kurmaktır. Dernek ulusal kurtuluş hareketine karşı çıkmıştır.

c-Teali İslam Cemiyeti:

Halifenin buyruklarına ve şeriat kurallarına uymakla Osmanlı Devletinin kurtulacağını savunur. İstanbul’da medrese öğrencileri tarafından kurulmuştur. Konya’da da şubeler açmıştır.

 

d-Wilson İlkeleri Cemiyeti:

Bu cemiyetin kurucuları Amerikan mandasına taraftardırlar.

e-Hürriyet ve İtilaf Fırkası:

1911 yılında İttihat ve Terakki Cemiyetine karşı kurulan bu parti, Mondros Ateşkes antlaşmasından sonra ulusal mücadeleye karşı olan cemiyetleri bünyesinde toplamıştır.

f-İngiliz Muhipler (Sevenler) Cemiyeti:

İngiliz gizli servisince yönlendirilen dernek, İngiltere’nin doğu siyasetini destekler. Merkezi İstanbul’du. İngiltere ile Osmanlı saltanatı arasındaki ilişkileri kuvvetlendirmek amacıyla kuruldu. Çalışmaları Hürriyet ve İtilaf fırkasınca desteklendi. Asıl amacı, ulusal direniş girişimlerini yok etmektir.

ULUSAL CEMİYETLER (MÜDAFAA-İ HUKUK CEMİYETLERİ)

Ortak özellikleri

 

 

1-Bölgesel amaçlarla kurulmuşlardır.


2-Yayın yoluyla bulundukları bölgelerde, Türklerin çoğunlukta olduklarını dünya kamuoyuna duyurarak işgallerin haksızlığını savunmuşlardır.


3-İşgalleri ve azınlık faaliyetleri engellemek amacıyla kurulmuşlardır.

4-Birbirlerinden kopuk ve bağımsız hareket etmişlerdir.

5-Gerekirse silahlı mücadele başvurma kararı almışlardır.

6-Ulusal bilincin gelişmesine, yayılmasına, canlı tutulmasına kaynak olmuşlardır.

7-Sivas kongresinde (7 Eylül 1919) Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleşerek ulusal nitelik kazanmışlardır.



a-Trakya Paşaeli Cemiyeti:

Edirne merkezidir. Trakya ve Marmara’nın Yunanistan’a verilmesini önlemeye ve bölgedeki azınlıkların yıkıcı faaliyetlerini engellemeye çalışmışlardır. Silahlı direniş hazırlıkları yapmıştır.

 

b-İzmir Müdafaa-i Hukuk-i Osmaniye Cemiyeti:

İşgalden önce İzmir’de kurulan bu cemiyet, İzmir’in ve Batı Anadolu’nun Yunanistan’a verilmesini engellemeye çalışmış, düşman işgaline silahla karşı koymayı ilke olarak kabul etmiştir. Bölgesel direnme kuruluşlarına silah, cephane sağlamakta yardımcı olmuştur. Cemiyet ismini İzmir’in işgal edileceği haberinin alınması üzerine “İzmir Reddi İlhak Cemiyeti” olarak değiştirmiştir.

c-Kilikyalılar Cemiyeti:

İstanbul’da kuruldu. Amacı, Adana ve çevresindeki düşman işgallerine karşı, direniş hareketlerini teşkilatlandırmaktır.

d-Trabzon Muhafaza-i Hukuk-i Milliye Cemiyeti:

Trabzon ve çevresinin Rumlara verilmesini ve Pontus Rum devletinin kurulmasını önlemek için kuruldu. e-Şark İlleri Müdafaa-i Hukuk-i Milliye Cemiyeti: Genel merkezi İstanbul’da olan bu cemiyet Erzurum ve Elazığ’da şubeler açmıştır. Doğu illerimizin Ermenilere verilmesini engellemek amacıyla kuruldu. Ermeniler lehine yapılan propagandaları engellemek için çalışmıştır. Hiçbir şekilde göç edilmemesini, Doğu Anadolu’nun tarihi ve kültürü ile Türk yurdunun ayrılmaz bir parçası olduğunu savunuyordu. Daha sonra Erzurum Kongresinin toplanmasını sağlamıştır.

Sayfa 1 / 15

Popüler İçerikler

Facebook/SosyalBireyler

Bilim ve Teknoloji

Bilim ve Teknoloji Haberleri

YK Akademi

Ders Notları, Harita Çeşitleri

 Copyright © 2008-2017 | Sosyal Bilgiler Tüm Hakları Saklıdır. Kaynak Gösterilerek Kullanılabilir. {Web Tasarım}

Kurucu&Yönetici: Yücel KESEN

 DMCA.com Protection Status